home wat is beeldkraken nieuwsbrief contact
module overzicht
Vakgebieden
filters

Vet spijt!

C
CKV |
G
geschiedenis |
M
maatschappijleer |
N
Nederlands

Jenever


Drankmisbuik is niet alleen in de huidige tijd een probleem. Zeker in de tweede helft van de negentiende eeuw, toen Nederland industrialiseerde, werd er veel te veel gedronken. Arbeiders maakten toen lange, loodzware werkdagen en ze leefden onder bar slechte woonomstandigheden.

 

Veel arbeiders zochten hun heil in de kroeg. Samen met metgezellen aan de jenever was lange tijd zo'n beetje de enige vorm van ontspanning. Op bijna elke hoek van de straat was dan ook een kroeg of tapperij te vinden. Hier werden dikwijls de hongerlonen uitbetaald, waarna een deel meteen opging aan de drank.

 

De omvang van het drankprobleem wordt goed duidelijk als je ziet welk gat de jenever in een weekloon sloeg. Een liter jenever kostte in 1860 bijna één gulden.

 

Bekijk het huishoudboekje van een Haags arbeidersgezin (man, vrouw, zes kinderen) met een inkomen van zes gulden per week. Beantwoord daarna de onderstaande vragen in tweetallen. Bespreek de antwoorden klassikaal.

 

Huishuur (1 kamer en een kleine bergplaats)

1,25

Brood

1,40

Aardappelen (voor 4 dagen)

0,80

Rijst (voor 3 dagen, in water gekookt)

0,35

Vet

0,35

Zout

0,03

Petroleum (een halve liter per dag)

0,21

Kleren, schoenen of klompen, reparatie

0,40

Kolen, cokes, turf

0,40

Melk (2 cent per liter)

0,14

1 pond zeep

0,07

1 pond soda

0,02

2 ons koffie

0,22

Kapper, tabak, en diverse andere kleinigheden

0,30

Garen, band en onvoorzien

0,06

Totaal

6,00

 Bron: Koninkrijk der Sloppen, Auke van der Woud.

 

  1. Wat valt je als eerste op als je naar het huishoudboekje kijkt?
  2. Welk bedrag besteedde het gezin per week aan voedsel?
  3. Hoeveel was het gezin kwijt aan huishuur?
  4. Waar diende petroleum voor?
  5. Waar gebruikte men kolen, cokes of turf voor?
  6. a. Stel dat de vader en moeder samen een fles jenever à 95 cent per week dronken, welke producten zou het gezin dan niet kunnen kopen?
    b. Wat betekende dit, denk je, voor het gezin?
  7. Welke dingen staan er volgens jou niet op het lijstje die een arbeidersgezin eigenlijk wel nodig had?

Achtergrondinformatie


Door het gebruik van drank voel je je minder geremd en reageer je eerder op impulsen. Je zoekt sneller je grenzen op, waardoor je bijvoorbeeld ineens de sterren van de hemel danst, terwijl je nuchter het liefst met een boog om de dansvloer loopt.

 

Het drinken van alcohol kan ook betekenen dat je de grenzen van jezelf en van anderen overschrijdt. Je gaat bijvoorbeeld sneller op de vuist als er iets lelijks tegen je wordt gezegd of je duikt in bed met iemand die je maar amper kent en eigenlijk helemaal niet zo aantrekkelijk vindt. Deze acties kunnen je later een gevoel van spijt geven.

 

Om jongeren te beschermen tegen de gevolgen van drank hield het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport tussen 1986 en 1998 een alcoholvoorlichtingscampagne genaamd ‘Drank maakt meer kapot dan je lief is.’ Deze campagne werd verspreid met affiches waarin de vraag centraal stond: 'Ben jij sterker dan drank?'

 

De voorlichtingscampagne was met name gericht op jongeren. Ze had als doel jongeren bewust te maken van de gevaren van alcohol, bijvoorbeeld tijdens het uitgaan.

 

De negatieve gevolgen van drankgebruik werden in de campagne vastgelegd in pakkende beelden en teksten, zoals op dit affiche uit 1997, waarin Jolande, een meisje van 17 jaar oud, spijt betuigt van een avondje stappen waarbij te veel drank in spel was.