home wat is beeldkraken nieuwsbrief contact
module overzicht
Vakgebieden
filters

Chemie aan het front

C
CKV |
G
geschiedenis |
M
maatschappij |
N
Nederlands

Achtergrondinformatie


De oorlog die in Europa begon op 28 juli 1914 en duurde tot 11 november 1918 ken je onder de naam 'de Eerste Wereldoorlog', want zo wordt deze oorlog in Nederland genoemd. In landen om ons heen wordt de oorlog Great War, Grande Guerre of Großer Krieg genoemd. Deze benaming is niet alleen gekozen vanwege het feit dat alle grootmachten in de wereld eraan deelneemden.

 

Dit is ook zo vanwege het enorme aantal slachtoffers dat de oorlog heeft geëist. Door het toegenomen nationalisme in Duitsland, Engeland en Frankrijk wilden er veel mannen meevechten in de oorlog. Miljoenen jonge mannen tekenden voor de hele duur van de oorlog. Een groot gedeelte van de generatie 16- tot 30-jarigen uit de deelnemende landen vond de dood aan het front.

 

Tijdens de 'Grote Oorlog' was er bovendien voor het eerst sprake van een zgn. "totale oorlog". Een totale oorlog is een oorlog die voelbaar is tot in alle uithoeken van de samenleving. Niet alleen militairen vechten eraan mee, maar de hele bevolking is bij de oorlogsvoering betrokken. Vaak zijn burgers in een totale oorlog een legitiem doelwit.

 

Geen enkel middel werd tijdens de Eerste Wereldoorlog geschuwd om de vijand te treffen. Zo werden er op grote schaal chemische wapens ingezet, iets wat normaal gesproken als een 'onbeschaafde manier' van oorlogvoeren wordt gezien.

 

Duitsers en Fransen experimenteerden in 1914 voor het eerst met traangas, maar de pogingen van beide landen om de vijand met gas uit te schakelen sorteerden vrijwel geen effect. Duitsland kwam vervolgens met een nieuw chemisch wapen. Bij de Tweede slag om Ieper in april 1915 lanceerden de Duitsers door het eerst een grote gasaanval met chloorgas.

 

Het geelgroende chloorgas werd meegevoerd door de wind en zakte in de loopgraven van de Frans-Algerijnse tegenstander. Veel soldaten stierven in korte tijd. Andere sloegen in blinke paniek op de vlucht, waardoor er een groot gat in de verdedigingslinie werd geslagen.

 

Hoewel de Britse legerleiding schande sprak van de gifgasaanvallen van de Duitsers stapte ook zij over op chemische wapens in september 1915. De eerste inzet was voor de Britten geen succes. De wind draaide en in plaats van de Duitse legers te verstikken, raakte het gas vooral het Britse leger.

 

Vanaf 1917 had het Duitse leger een nieuw gas tot zijn beschikking, genaamd mosterdgas. Dit vrijwe reukloze gas maakte veel meer slachtoffers dan alle tot dan toe gebruikte gifgassen. Mensen die getroffen werden door mosterdgas kregen zeer pijnlijke blaren, zere ogen en begonnen heftig te kokhalzen. Dit laatste kon zorgen voor een dood door uitdroging. 

 

De afbeelding is een spotprent die rond 1916 is gemaakt door cartoonist Leo Jordaan. Op de afbeelding is te lezen: 'In het Oostenrijksche leger is de cholera uitgebroken" Dagbl. - Verzoeking. - "Niks voor U - Herr Medizinal Rath?'

 

Jordaan heeft prenten getekend voor onder andere De Groene Amsterdammer, Het Parool en Vrij Nederland. Verder is hij bekend van zijn filmkritieken in deze bladen en voor de AVRO in zijn wekelijkse Filmpraatje.